Για την ευτυχία των νεκρών

Η απώλεια ενός κοντινού προσώπου μάς φέρνει αντιμέτωπους με τη σύγχρονη κοινωνική προτροπή που συνοψίζεται στη φράση «ολοκλήρωσε το πένθος σου». Η φράση αυτή συμβαδίζει με την ψυχολογική εκδοχή, η οποία κάτω από τον όρο «εργασία του πένθους», συστηματοποιεί και ομογενοποιεί μια εξιδανικευμένη τυποποίηση του «κλεισίματος» της διαδικασίας του πένθους, ως ένα «στόχο» προς εκπλήρωση. Η Vinciane Despret αφήνεται χωρίς καμία προκατάληψη στο άκουσμα ιστοριών ανθρώπων που έχουν χάσει τους δικούς τους ανθρώπους, επιτρέποντας έτσι τη δημιουργία ενός ελεύθερου χώρου στις μεταξύ τους συζητήσεις. Διδάσκεται από τον τρόπο με τον οποίο οι ζωντανοί που συνάντησε, καθίστανται ικανοί να υποδεχτούν την παρουσία αυτών που φεύγουν. Η μία ιστορία έφερε την άλλη. «Έχω μια φίλη που φοράει τα παπούτσια της γιαγιάς της, έτσι ώστε η τελευταία να συνεχίσει να τριγυρίζει στον κόσμο. Μία άλλη φίλη ξεκίνησε να σκαρφαλώνει σε ένα από τα ψηλότερα βουνά παρέα με τις στάχτες του πατέρα της για να μοιραστεί μαζί του τις πιο όμορφες ανατολές. Ένας κοντινός μου άνθρωπος, την παραμονή των γενεθλίων της γυναίκας του που έχει πεθάνει, της ετοιμάζει το αγαπημένο της φαγητό κ.λπ.». Η συγγραφέας περιπλανώμενη ως φιλόσοφος ή μάλλον επιστημολόγος, ως ψυχολόγος αλλά και κοινωνική επιστήμων (ανθρωπολόγος) εξερευνά μια ακόμη δυνατότητα, ένα ακόμη απρόσμενο επιστημονικό «αντικείμενο». Μας δείχνει πώς να ξεφύγουμε από το δίλημμα μεταξύ του «αυτό ανήκει στη φαντασία» και του «είναι απλούστατα αληθινό και πραγματικό». ● Η Vinciane Despret είναι φιλόσοφος (Πανεπιστήμιο της Λιέγης).